ถั่วลันเตามีชื่อภาษาอังกฤษหลากหลายแล้วแต่ท้องถิ่น แต่ชื่อที่รู้จักกันดีที่สุดโดยเฉพาะในอเมริกาคือ Sugar Snap Pea คำว่า “Sugar” บ่งบอกว่าเป็นถั่วที่ออกรสหวาน ทดลองได้โดยการกินดิบๆ สดๆ โดยเฉพาะปัจจุบันถั่วลันเตาที่พบได้มากที่สุดคือถั่วลันเตาหวาน หรือถั่วลันเตาญี่ปุ่นหวาน

ชื่ออื่นๆ ของถั่วลันเตา ได้แก่ Snap Pea เช่นในอังกฤษและไอร์แลนด์ ส่วนประเทศในยุโรปก็มีชื่อเรียกตามภาษาของแต่ละประเทศ แต่หากต้องเรียกเป็นภาษาอังกฤษก็อาจจะเป็นชื่ออื่น เช่น Snow Peas เช่นในเยอรมนีเรียกว่าซุคเกอร์โชเต็น (Zuckerschoten) ในฝรั่งเศสเรียกว่าปัว กูร์มองด์ (Pois Gourmand) หรือปัว มองเจตู (Pois Mangetout ซึ่งหมายถึง Snow Peas) ส่วนในสเปน Tirabeque และอิตาลี Taccole ชื่อเรียกแปลออกมาเป็น Snow Peas

จะเห็นได้ว่าชื่อเรียก Snow Peas เป็นอีกชื่อที่รู้จักกันอย่างกว้างขวาง เป็นชื่อที่ถือว่าเข้าใจกันว่าหมายถึงถั่วลันเตา แต่หากจะแยกแยะอย่างจริงจัง Sugar Snap Peas และ Snow Peas ไม่เหมือนกัน Snow Peas เรียกอีกชื่อว่า Chinese Pea Pods หรือถั่วฝักจีน เพราะเชื่อกันว่าต้นกำเนิดของถั่วลันเตามาจากเอเชียตะวันตกตอนใต้ ถั่ว Snow Peas มีลักษณะเป็นฝักแบน และจะเก็บเกี่ยวกันในตอนที่เมล็ดข้างในยังมีขนาดเล็ก และกินทั้งฝักโดยลอกเส้นเหนียวด้านข้างฝักออก ถั่วลันเตากินได้ทั้งสดและสุก แต่คนทั่วไปที่ไม่ได้ปลูกถั่วเองก็จะกลัวสิ่งปนเปื้อน เช่น ยาฆ่าแมลง และไม่กล้ากินสด จึงนิยมนำมาผัด

ส่วน Sugar Snap Peas นั้นเรียกกันสั้นๆ ว่า Snap Peas เกิดจากการผสมข้ามพันธุ์ระหว่าง Garden Peas และ Snow Peas ดังนั้นฝักของ Sugar Snap Peas จึงไม่แบนเหมือนฝักของ Snow Peas เนื่องจาก Garden Peas มีลักษณะฝักค่อนข้างอวบกลมและมีเมล็ดกลมโต การ์เดนพีส์ (Garden Peas) คือถั่วลันเตากินเมล็ด ไม่กินฝัก แต่แกะฝักแล้วนำเมล็ดมากิน เมล็ดถั่วการ์เดนพีส์มักจะจำหน่ายโดยบรรจุกระป๋อง หรือเป็นผลิตภัณฑ์แช่แข็ง

ดังนั้นถั่วลันเตาหวานหรือถั่วลันเตาญี่ปุ่นหวานซึ่งพบเห็นได้ไม่ยากทั้งในตลาดสดและซูเปอร์มาร์เก็ตจะมีลักษณะตรงกับ Sugar Snap Peas ทั้งลักษณะของฝักถั่วและรสหวานไม่ว่าจะกินสด ลวกก่อน หรือผัด

ถั่วลันเตาหวานและถั่วลันเตาแบบเดิมทั้งคนไทยคนจีนก็นิยมนำมาผัด จะใส่กุ้ง ใส่เนื้อ หรือผัดใส่เต้าเจี้ยวก็ปรับเปลี่ยนได้ตามความชอบ ส่วนการ์เดนพีส์นั้นเป็นเมล็ดถั่วจะพบในสตูไปพร้อมๆ กับมันฝรั่งและแครอต อีกทั้งเมล็ดถั่วลันเตายังพบได้ในสลัดบาร์หรือสลัดครีมเมล็ดถั่วลันเตา (Creamed Peas) แต่ทั้งถั่วลันเตาหวานและเมล็ดถั่วลันเตาแบบกระป๋องและแช่แข็งทำได้มากกว่านั้น

ฝรั่งใช้ถั่วลันเตาหวานทั้งฝักหรือใช้เมล็ดถั่วลันเตามาทำให้สุกแล้วนำไปปั่นให้ละเอียดเนื้อเนียน โดยเติมน้ำซุปไก่หรือน้ำเปล่า แต่งรสด้วยเกลือ ตอนเสิร์ฟเติมครีมสด ซาวร์ครีม หรือโยเกิร์ต จะเรียกว่า Pea Soup หรือ Snap Pea Soup ก็ได้ สิ่งสำคัญที่ทำให้อร่อยได้กลิ่นได้รสของถั่วลันเตา ถ้าใช้ถั่วลันเตาหวานจะได้รสหวานของฝักถั่วในตัว หากใช้เมล็ดถั่วลันเตากระป๋องหรือแบบแช่แข็งซึ่งไม่มีรสของฝักรสก็จะต่างออกไป จากสูตรครีมซุปของฝรั่งถ้าปั่นด้วยน้ำเปล่าให้เป็นเครื่องดื่ม แล้วเติมหวานเล็กน้อย ใส่น้ำมะนาว เสิร์ฟใส่น้ำแข็งจะได้ Sugar Snap Pea Drink และอ้างถึงสรรพคุณอันมีประโยชน์ได้เต็มปาก เพราะถั่วลันเตารวมไปถึงยอดถั่วลันเตา (หากปลูกเองก็จะเด็ดยอดกินได้ด้วย) มีสารอาหารสารพัด

ยอดของถั่วลันเตามีเบตา-แคโรทีนสูง บำรุงสายตาและผิวพรรณ ส่วนฝักและเมล็ดช่วยบำบัดโรคเบาหวาน ช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด ถั่วลันเตามีวิตามินบี วิตามินบี 12 และสารเลซิตินซึ่งจำเป็นต่อการทำงานของระบบประสาท ป้องกันอาการขี้หลงขี้ลืมได้ ช่วยรักษาโรคหัวใจ ช่วยรักษาโรคความดันโลหิต ช่วยแก้อาการปัสสาวะขัด ช่วยแก้เป็นตะคริว อาการเหน็บชา ช่วยบำรุงเส้นเอ็น และสรรพคุณอีกมากมายทั้งที่ยืนยันทางวิทยาศาสตร์ และเป็นภูมิปัญญาไทยที่คนโบราณใช้ถั่วลันเตาในการบำบัดรักษาอาการต่างๆ ถั่วลันเตามีเส้นใยอาหารมากจึงช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี

ผลิตภัณฑ์จากถั่วลันเตาอีกแบบคือ Split Peas หรือ Split Green Peas โดยนำเมล็ดถั่วลันเตามาทำให้แห้งแล้วผ่าครึ่ง ฝรั่งจะนิยมนำถั่วลันเตาผ่าซีกนี้มาทำเป็นซุปที่ใช้สูตรเดียวกับซุปธัญพืชอื่นๆ เวลาซื้อต้องสังเกตให้ดีว่าฉลากระบุไว้ว่าเป็น Split Green Peas เพราะถั่วครึ่งซีกนั้นอาจจะทำมาจากถั่วอื่นๆ ได้ทั้งถั่วเขียว ถั่วเหลือง

ถั่วลันเตาอบกรอบเป็นของขบเคี้ยวยอดนิยมของคนไทย ส่วนผลิตภัณฑ์ถั่วลันเตาขบเคี้ยวที่เป็นแบรนด์ดัง เช่น Harvest Peas และ Snapea บนซองจะเป็นรูปถั่วลันเตาทั้งฝัก เมื่อฉีกซองก็จะเห็นว่ารูปบนซองไม่ได้หลอกลวง เพราะเห็นเป็นถั่วลันเตาแห้งทั้งฝัก มีรสให้เลือกหลายรส ทั้งรสเกลือและรสวาซาบิ (ซึ่งก็เค็มเช่นกัน) รสสาหร่าย

แต่จริงๆ แล้วของขบเคี้ยวถั่วลันเตายี่ห้อดังเหล่านี้ไม่ใช่ฝักถั่วลันเตาสดอบแห้ง แต่เป็นการนำถั่วลันเตามาบดละเอียด ผสมกับผักสีเขียวอื่นๆ แต่งรส แล้วขึ้นรูปให้มีลักษณะเป็นฝักถั่วลันเตา แบรนด์ดังๆ เหล่านี้มีจำหน่วยทั่วโลกและขายกันมาหลายสิบปี แสดงว่ามีคนชอบมากมาย แต่อย่างไรก็ควรระวังกันหน่อย เพราะในปริมาณเท่าๆ กัน เมื่อเทียบกับถั่วลันเตาฝักสดแล้ว ในขณะที่ถั่วลันเตาสดให้ 20 แคลอรี ถั่วลันเตาขบเคี้ยวขึ้นรูปฝักจะมอบให้ 200 แคลอรีกันเลย

คนที่คิดว่ากินถั่วแล้วไม่อ้วน แต่ถั่วขบเคี้ยวนี้ตรงกันข้ามเลย

Tag: Menu Digest, ถั่วลันเตา