จะมีอะไรชื่นใจไปกว่าการกินผลไม้หวานหอมในหน้าร้อน นอกจากมะม่วง แตงโม สับปะรด อย่าลืมว่ามะพร้าวคือผลไม้แสนพิเศษที่อยู่กับคนไทยเรามาเนิ่นนาน เห็นต้นเพรียวๆ แบบนี้สารพัดประโยชน์ ใช้ได้ตั้งแต่ทำอาหาร ทำขนม ประดิษฐ์ข้าวของเครื่องใช้ จนถึงขั้นกลายเป็นสินค้าส่งออกสำคัญของประเทศ

Get to know…Coconut
มะพร้าว พืชไม้ยืนต้นสูงชะลูดกับความสูงทั่วไปประมาณ 20-30 เมตร แต่ต้นที่สูงที่สุดอาจถึง 60 เมตร! ใบแหลม ลำต้นเรียวเล็กแต่แข็งแรงมาก ออกดอกเป็นช่อ ส่วนผลมะพร้าวขณะยังอ่อนอยู่มีสีเขียวและค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลตอนแก่ เนื้อมะพร้าวและน้ำมะพร้าวประกอบด้วยสารอาหารสำคัญอย่างโพแทสเซียม แมกนีเซียม โซเดียม ที่ช่วยรักษาสมดุลน้ำในร่างกาย ช่วยควบคุมความดันโลหิต รวมถึงมีไขมันดี ให้พลังงานสูง เหมาะสำหรับคนที่ต้องการควบคุมน้ำหนักและชาววีแกน

ทุกวันนี้ยังไม่มีใครสรุปได้ว่าถิ่นกำเนิดของมะพร้าวจริงๆ แล้วอยู่ที่ไหน บ้างก็ว่ามาจากทวีปอเมริกาใต้ เช่น โคลอมเบีย เอกวาดอร์ หรือบางคนบอกว่ามาจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เรานี่เอง โดยเฉพาะประเทศที่ติดทะเลอย่างอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ส่วนบ้านเราก็โชคดีสามารถปลูกมะพร้าวได้หลายจังหวัด เช่น ชลบุรี สมุทรสงคราม ชุมพร สุราษฎร์ธานี ประจวบคีรีขันธ์ ฯลฯ ที่เห็นปลูกกันมากคือมะพร้าวแกงแถวภาคใต้ เพราะมะพร้าวชอบที่ร้อนและมีความชื้นสูง ริมทะเลจึงตอบโจทย์ในการเจริญเติบโตมากที่สุด

และเพื่อส่งเสริมคุณภาพของมะพร้าวไทยทำให้กรมทรัพย์สินทางปัญญามอบเครื่องหมาย GI หรือสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ให้พื้นที่ปลูกที่ผ่านมาตรฐานอย่างมะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร มะพร้าวน้ำหอมราชบุรี มะพร้าวน้ำหอมสามพราน จังหวัดนครปฐม มะพร้าวแกงเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี และมะพร้าวแกงทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

Notes : มะพร้าวที่ปลูกในไทยมีประมาณ 80 สายพันธุ์ แบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ มะพร้าวต้นเตี้ย และมะพร้าวต้นสูง

• มะพร้าวต้นเตี้ย - ลำต้นเล็ก สูงราวๆ 3-5 เมตร พันธุ์ที่นิยมในไทยคือมะพร้าวน้ำหอม เพราะรสหวาน กลิ่นคล้ายใบเตย นอกจากนี้ยังมีมะพร้าวน้ำหวาน มะพร้าวพวงร้อย มะพร้าวไฟ ฯลฯ
• มะพร้าวต้นสูง - หรือมะพร้าวแกง สูงได้หลายสิบเมตร เช่น พันธุ์กะโหลก พันธุ์ปากจอก พันธุ์กลาง ฯลฯ

The Tree of Life
สมญานาม ต้นไม้แห่งชีวิต (The Tree of Life) ที่ทั่วโลกใช้เรียกมะพร้าวไม่ได้มาเล่นๆ เพราะตั้งแต่ยอดลงมาถึงราก สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หมด

• ยอดมะพร้าว - ส่วนด้านในของยอดต้นมะพร้าว ลักษณะเป็นแกนสีขาว นิยมกินกับน้ำพริก ทำเมนูแกงกะทิยอดมะพร้าว ยำยอดมะพร้าว แกงเผ็ดยอดมะพร้าว ฯลฯ
• ช่อดอกมะพร้าว - ส่วนดอกที่ออกระหว่างใบกับลำต้น มีอีกชื่อคือจั่นมะพร้าว สามารถดื่มสด เคี่ยวทำน้ำตาล หรือหมักทำน้ำส้มสายชูได้
• กาบมะพร้าว - เปลือกชั้นนอก มีเส้นใยขุยๆ นิยมใช้ผสมดิน ผสมปุ๋ย หรือใส่ต้นไม้เพื่อรักษาความชื้น
• กะลามะพร้าว - เปลือกแข็งที่อยู่ในผล ใช้เป็นภาชนะ ทำหน้าที่เป็นถ่านหรือดูดซับกลิ่นได้
• น้ำมะพร้าว - อยู่ในผลมะพร้าว ได้ทั้งดื่มสดและผสมกับเครื่องดื่มอื่นๆ
• เนื้อมะพร้าว - เนื้อสีขาวจากผลมะพร้าว สารพัดประโยชน์ ตั้งแต่กินสด ทำอาหาร ขนมหวาน หรือแปรรูปเป็นน้ำมันมะพร้าว แป้งมะพร้าว กะทิ นมมะพร้าว ฯลฯ
• จาวมะพร้าว - อยู่ในผลมะพร้าวแก่ ลักษณะทรงกลมสีเหลืองอ่อน กินสดหรือนำไปเชื่อม ทอด หรือใส่ในเมนูอื่นๆ ก็ได้
• ใบมะพร้าว - ลักษณะเรียวยาว ปลายแหลม หลายบ้านใช้มุงหลังคาหรือกระท่อม ทำไม้กวาดทางมะพร้าว เครื่องใช้จักสาน
• ลำต้นมะพร้าว - ลักษณะสูงเพรียว มีลายเป็นวงๆ สามารถนำไปทำเฟอร์นิเจอร์ โครงสร้างบ้านได้
• รากมะพร้าว - นำมาต้มดื่มเป็นยาแก้ท้องเสีย แก้เจ็บคอ ขับปัสสาวะ ฯลฯ

ผลไม้ประจำฤดูร้อนของไทย
ภาพคนถือผลมะพร้าวมีหลอดดูดน้ำมะพร้าวเดินทั่วริมหาดหรือในเมืองมีให้เห็นทั่วไป โดยเฉพาะช่วงฤดูร้อนของประเทศไทย เพราะน้ำมะพร้าวมีแร่ธาตุช่วยดับกระหาย ยิ่งดื่มเย็นๆ ยิ่งสดชื่น หรือจะเป็นไอศกรีมกะทิก็เป็นที่ชื่นชอบของหลายคนท่ามกลางอากาศร้อน

สำหรับคนไทยมะพร้าวคือหนึ่งในผลไม้ที่ผูกพันกับวิถีชีวิตมาอย่างยาวนาน พบหลักฐานในศิลาจารึกตั้งแต่สมัยยังเรียกมะพร้าวว่า “หมากพร้าว” โดยคนสมัยนั้นได้รับอิทธิพลด้านอาหารการกินจากหลายวัฒนธรรม เช่น อินเดียที่มีแกงเนื้อสัมผัสครีมมี่ จึงเริ่มคั้นกะทิเพื่อนำมาทำแกงมัสมั่น พะแนง แกงกะหรี่ อิทธิพลจากมลายู เช่น แกงไตปลา ข้าวยำน้ำบูดู หรือขนมหวานที่รับอิทธิพลจากโปรตุเกสแต่เปลี่ยนจากนมมาใช้กะทิแทน เช่น หม้อแกง สังขยา ทองหยิบ ทองหยอด

ส่วนน้ำมะพร้าวสันนิษฐานกันว่าคนไทยดื่มกันมาตั้งแต่สมัยโบราณ เนื่องจากมั่นใจในความสะอาดเพราะอยู่ในผลน่าจะสะอาดมากกว่าน้ำในแม่น้ำลำคลอง ก่อให้เกิดความเชื่อว่าน้ำมะพร้าวคือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เกิดบนที่สูง และไม่สัมผัสดิน จึงนำน้ำมะพร้าวมาใช้ในพิธีกรรมมากมาย เช่น พิธีบวงสรวง ไหว้พระ หรือพิธีล้างหน้าศพ

ปัจจุบันมะพร้าวยังคงสำคัญและแทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันคนไทยอยู่เสมอ ไม่ว่าเราจะกินข้าวแกง กินไอศกรีม หรือดื่มเครื่องดื่ม อีกทั้งมะพร้าวยังช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจจากการส่งออกผลมะพร้าวและผลิตภัณฑ์แปรรูปตั้งแต่น้ำมันมะพร้าว กะทิ นมมะพร้าว ฯลฯ ถือว่าเป็นอุตสาหกรรมตัวท็อปรองจากข้าว ยางพารา และทุเรียนเลยทีเดียว

มะพร้าวกับชาววีแกน
คนบริโภควีแกน หมายถึง คนที่ไม่บริโภคผลิตภัณฑ์ใดๆ ที่มาจากเนื้อสัตว์ เช่น นม ไข่ ชีส แล้วเขารับโปรตีนและไขมันจากไหนกัน? นอกจากบรรดาถั่วและเมล็ดพืชต่างๆ มะพร้าว ก็เป็นทางเลือกที่ดีมาก เพราะสามารถทดแทนแหล่งโปรตีนในนมได้แทบทุกอย่าง เช่น ใช้ กะทิ แทนนมหรือครีม น้ำมันมะพร้าว แทนเนย วิปครีมมะพร้าว แทนวิปครีมนม และทุกวันนี้มีผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวมากมายที่มีรสชาติดี ราคาไม่แรง เช่น โยเกิร์ตมะพร้าว มะพร้าวแก้ว หรือจะเป็นเครื่องสำอาง เช่น แชมพู สบู่ น้ำมันมะพร้าวบำรุงผม

แม้ผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวอย่างกะทิจะมีโปรตีนไม่เท่านมวัว แต่สามารถให้พลังงานได้มากกว่า และมีคอเลสเตอรอลน้อยกว่านมวัว ซึ่งส่วนใหญ่ชาววีแกนจะกินอาหารจากมะพร้าว ถั่ว เมล็ดพืช หลายๆ อย่างเสริมกันควบคู่กับการออกกำลังกายอยู่แล้วจึงไม่ใช่เรื่องน่ากังวลแต่อย่างใด

เทรนด์ยุคใหม่! น้ำมะพร้าวเติมความสนุกให้เครื่องดื่ม
เครื่องดื่มในปัจจุบันมีความสร้างสรรค์ขึ้นมาก มักนำวัตถุดิบหลายอย่างผสมกันเพื่อให้สี รสชาติน่าดื่มขึ้น หรือมีประโยชน์มากขึ้น หลายครั้งน้ำมะพร้าวถูกยกเป็นตัวซีเคร็ตของเครื่องดื่มต่างๆ ที่เมื่อใส่แล้วพิเศษขึ้นมาอีกขั้น เช่น

• อเมริกาโนน้ำมะพร้าว : พลังงานเพิ่มขึ้นประมาณ 20 กิโลแคลอรี มีแร่ธาตุช่วยลดอาการใจสั่นจากการดื่มกาแฟในบางคน
• มัตฉะน้ำมะพร้าว : กลบกลิ่นของมัตฉะที่บางคนไม่ชอบ ช่วยบำรุงผิวพรรณ และเพิ่มประสิทธิภาพในการฟื้นฟูร่างกายจากการสูญเสียน้ำที่มากับอากาศร้อนหรือการออกกำลังกาย
• ลาเต้น้ำมะพร้าว : พลังงานลดลงกว่าครึ่งเพราะไม่ใส่นม และไม่มีแล็กโทสที่ทำให้คนแพ้นมวัวท้องเสีย
• สมูทตีผักใส่น้ำมะพร้าว : ดื่มง่ายขึ้นเพราะมีกลิ่นมะพร้าวช่วยกลบกลิ่นของผัก และช่วยร่างกายดูดซึมวิตามินไปใช้ได้ดีขึ้น

รวมความเชื่อเรื่องมะพร้าว
Q: คนเป็นประจำเดือนห้ามดื่มน้ำมะพร้าว เพราะจะทำให้เลือดประจำเดือนแข็งตัวเป็นลิ่ม?
A: ไม่จริง ถ้าดื่มน้ำมะพร้าวอุณหภูมิปกติไม่เกิน 2 ผล สารประกอบไฟโตเอสโตรเจนที่คล้ายฮอร์โมนเอสโตรเจนถือว่ามีปริมาณน้อยมากจนไม่ส่งผลต่อการมีประจำเดือน ยกเว้นร่างกายบางคนอาจจะไวต่อไฟโตเอสโตรเจนมากก็อาจจะปวดท้องได้ หรือหากดื่มน้ำมะพร้าวแช่เย็นก็มีความเสี่ยงที่มดลูกจะหดตัวทำให้ปวดท้องได้

Q: ใช้น้ำมะพร้าวล้างหน้าศพแล้วดวงวิญญาณจะสะอาดผ่องแผ้ว?
A: เป็นความเชื่อที่มีมานาน ว่ากันว่าน้ำมะพร้าวคือน้ำจากธรรมชาติที่สะอาดที่สุดในโลก เนื่องจากอยู่ในผลที่มีเปลือกหุ้ม จึงเปรียบเปรยว่าผู้ที่ได้สัมผัสน้ำมะพร้าวก็เหมือนได้ชำระล้างมลทิน

Q: อินเดียเชื่อว่ามะพร้าวคือผลไม้ของพระเจ้า?
A: ความเชื่อนี้เป็นของศาสนาฮินดู มะพร้าวแทนตัวตนของพระตรีมูรติ ได้แก่ พระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ แฝงคติสอนใจมนุษย์ โดยเปลือกมะพร้าวสื่อถึงโลกภายนอกที่บดบังเราจากความจริงภายใน เนื้อมะพร้าวสื่อถึงความจริงอันบริสุทธิ์ จึงถูกนำมาประกอบพิธีบูชาพระเจ้า ขอพรให้ชีวิตรุ่งเรือง

Q: มะพร้าวใช้ไล่ผีได้?
A: ความเชื่อนี้น่าจะมีผลพวงจากความไม่สมบูรณ์ของผลมะพร้าว เมื่อมีคนเจอมะพร้าวที่มีรูแค่ 2 รู เหมือนมีตาเดียว (กับอีก 1 ปาก) แทนที่จะมี 2 ตา 1 ปากเช่นมะพร้าวธรรมดาทั่วไป ซึ่งโอกาสพบเจอมีน้อยมากๆ ในมะพร้าว 1 หมื่นผล อาจเจอเพียง 1 ผล มะพร้าว 2 รูจึงกลายเป็นเหมือนของวิเศษ เชื่อว่าสามารถไล่ผี หรือแก้คุณไสยได้ คนไทยบางส่วนก็นำผลมาแกะสลักเป็นรูปพระราหูอมจันทร์ทำเป็นเครื่องรางให้อุ่นใจ

น้ำมันมะพร้าวช่วยรักษาอัลไซเมอร์ได้จริงไหม?
เนื่องจากผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะมีความบกพร่องในเรื่องการเผาผลาญกลูโคส ส่งผลต่อการทำงานของสมอง จึงมีทฤษฎีกินน้ำมันมะพร้าวเพื่อให้คีโตน (สารที่เป็นแหล่งพลังงานแทนน้ำตาลกลูโคส) ในน้ำมันมะพร้าวมาช่วยทำหน้าที่แหล่งพลังงานแทน ทั้งนี้ยังไม่มีผลการรับรองจากองค์กรวิจัยและรักษาโรคอัลไซเมอร์ เพราะปริมาณสารอาจไม่เพียงพอที่จะมีผลต่อสมอง โดยที่ผ่านมาการทดลองในมนุษย์ยังให้ผลลัพธ์เพียงบรรเทาอาการชั่วคราว หรือได้ผลกับบางกลุ่มที่มีพันธุกรรมบางชนิดเท่านั้น อีกทั้งน้ำมันมะพร้าวมีไขมันสูง หากบริโภคบ่อยเกินไปจะส่งผลให้ค่าคอเลสเตอรอลสูงขึ้นอีกด้วย

เป็นทุกอย่างให้เธอแล้วจริงๆ

Tag: ผลไม้ไทย, มะพร้าว, วัตถุดิบ